Saturday, 18 February 2017

‘નરસૈંયો...’ અને ‘ગાંધીઃ માય ફાધર’એ
જિંદગી બદલી નાખી : દર્શન જરીવાલા


ખૂબ ઓછા ગુજરાતી કલાકારો એવા છે, જેમણે રાષ્ટ્રીય ફલકથી આગળ વધીને બ્રિટન અમેરિકા અને હોલિવૂડમાં પણ અભિનયનાં ઓજસ પાથર્યાં છે. ‘ગાંધીઃ માય ફાધર’ સહિતની ફિલ્મોમાં યાદગાર પાત્રો નિભાવનારા આવા જ કલાકાર છે, દર્શન જરીવાલા- Darshan V. Jariwalla. આ અઠવાડિયે તેમના અને Supriya Pathak તેમજ Avani Modiના અભિનયવાળી Vipul Mehta દિગ્દર્શિત ‘કૅરી ઑન કેસર’ Carry On Kesar ફિલ્મ રિલીઝ થઈ છે, ત્યારે દર્શનભાઈ સાથેની સાથેની વાતચીતઃ

*(સ્થળમર્યાદાના કારણે પૂર્તિમાં અમુક સવાલો નહોતા સમાવી શકાયા, આખો આર્ટિકલ અહીં વાંચી શકાશે.)




અભિનયની પારિવારિક પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતાં હોવાના કારણે સ્વતંત્ર ઓળખ ઊભી કરવા માટે કેવા પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો?
 $ મારાં મમ્મી લીલા જરીવાલાએ ગુજરાતી અભિનયક્ષેત્રે ખાસ્સું કામ કર્યું છે, એટલે સ્વાભાવિક છે કે અભિનયજગતની ત્રણ-ચાર પેઢીઓ સાથે ઘરોબો હોવાનો અને તેમને નજીકથી ઓળખવાનો લાભ મને મળ્યો છે. મમ્મીની ગુડવિલ અને અભિનયકળાનો વારસો તો હોવાનો જ. આમ છતાં, જ્યારે મેં અભિનયક્ષેત્રે પ્રવેશ કર્યો, ત્યારે તેઓ ફુલફ્લેજ્ડ કામથી પરવારી ચૂક્યાં હતાં એટલે તેમની પ્રતિભાનો ફાયદો મેળવવાની તો વાત જ ન રહી. બીજી તરફ, મારા થિયેટરના કામ થકી જ હિન્દી ફિલ્મોમાં મને ઓફર મળી હતી. એટલે સ્ટ્રગલ તો નથી કરી, પણ મેં જેમની સાથે પણ કામ કર્યું છે, તેમાંથી જ ઘણું શીખતો કહ્યો છું.

તમે હોલિવૂડમાં પણ કામ કર્યું છે અને બોલિવૂડમાં પણ, નાટકો પણ કર્યાં છે. શું ફરક લાગે છે, બંને કલ્ચરમાં?
$ મેં ગુજરાતી, હિન્દી અને અંગ્રંજી ત્રણેય નાટકો અને ફિલ્મો કર્યાં છે, પણ અંગ્રેજી ફિલ્મકારોનો અપ્રોચ મને વધુ પ્રોફેશનલ લાગ્યો. ત્યાંના એક્ટર્સ-ડાયરેક્ટર્સ વધુ મિલનસાર છે. તેઓ દરેક કલાકારને એકસરખું જ માન આપે છે. એવું નહીં કે ડાયરેક્ટરનો અહમ્ પહેલાં સંતોષવાનો, પછી સ્ટાર્સ, કેરેક્ટર આર્ટિસ્ટ અને છેલ્લે ટેક્નિશિયન્સ. ત્યાં બધા સરખા છે. જ્યારે આપણે ત્યાં આવાં ધોરણો કદાચ આપણી સામાજિક પરિકલ્પનાના કારણે ઊભા થયાં હશે. અલબત્ત, હમણાંથી આપણે ત્યાં પણ હકારાત્મક સુધારો જોવા મળી રહ્યો છે, જે ખરેખર આવકારદાયક છે.


‘ગાંધીઃ માય ફાધર’ અને ‘કેરી ઑન કેસર’ના શામજી પટેલ બંને પિતાની ભાવનાઓમાં શું ફરક જુઓ છો. તમારી દૃષ્ટિએ આદર્શ પિતા કેવો હોવો જોઈએ?
$ આ ત્રણેય પાત્રોના શેડ્સ અલગ અલગ છે. ગાંધીજી અને હરિલાલના કિસ્સામાં એવું છે કે તેમના મતે સિદ્ધાંતો સૌથી પહેલાં આવે છે અને તેમના અપેક્ષાઓ પણ પુત્ર પાસે એ જ હોવાની અને ત્યાં જ એમના જીવનની કરુણતા છે. આદર્શ પિતા અને આદર્શ વ્યક્તિ બે અલગ અલગ બાબત છે. જ્યારે 55 વર્ષના શામજી પટેલ તો જમાના સાથે કે કદાચ તેનાથી પણ આગળ ચાલે છે. પણ, વ્યક્તિગત ધોરણે હું ખુદને આદર્શ પિતા માનતો નથી એટલે એ વિશે હું કંઈ નહીં કહું.

શું તમે ગાંધીને આજે પણ એટલા જ રિલેવન્ટ માનો છો?
$ જી હા, ગાંધી કોઈ પણ યુગમાં એટલા જ રિલેવન્ટ છે, પણ આપણે તેમને એટલા જ સ્વીકારીએ છીએ, જેટલા આપણે તેમને પચાવી શકીએ છીએ. સમગ્ર ગાંધીને પચાવવાની આપણી તાકાત નથી. આજે સ્વચ્છ ભારત કે મેક ઇન ઇન્ડિયાની ઝુંબેશ આપણે ચલાવીએ છીએ, આ જ વાત તો સ્વચ્છતા અને સ્વદેશીના માધ્યમથી ગાંધીએ પણ કરી છે.

તમને સૌથી વધુ કયા જોનરમાં કામ કરવું ગમશે?
$ તમે એમ કહી શકો કે દરેક કેરેક્ટર મારા માટે ડ્રીમ કેરેક્ટર જ છે. જ્યાં પાત્રનો પ્રવાહ અને પ્રવાસ કૃતિની સાથે જોઈ શકાય, જેમાંથી જીવન વિશેની મારી સમજ વધુ દૃઢ બને અને જાણે ઉત્ક્રાંતિનો અનુભવ થાય એ પાત્ર નિભાવવાની સૌથી વધુ મજા આવે. આમ છતાં, નેગેટિવ પાત્રમાં મને અલગ આનંદ મળે છે, કારણ કે તેમાં એ માણસના ચરિત્રનાં વિવિધ પાસાં સમજવાની તક મળે છે.

આટલી બધી ગુજરાતી ફિલ્મો વચ્ચે જૂજ ફિલ્મો જ સફળ થાય છે. શું ખૂટતું લાગે છે?
$ સારું માટલું જોઈતું હોય ને તો એને ધીમી આંચ પર પાકવા દેવું પડે. માત્ર વૉટ્સએપના જૉક કે દીવાલો ભીની કરતા છોકરાઓ બતાવીને જાણે રોકડીયા પાક ઉતારવા જેવી કૉમેડી દ્વારા દર્શકને આકર્ષી ન શકાય. અત્યારે રોટલા શેકવાની ઉતાવળમાં કાંકરા પણ રહી ગયા છે, જે જમવામાં વચ્ચે આવે, તો દાંત તૂટે પણ ખરા. ખરેખર તો આપણે પ્રેક્ષકની વિવેકશક્તિને માન આપવું જોઈએ અને સારી વાર્તા શોધીને તે થિયેટર તરફ આકર્ષાય એવા પ્રયત્નો કરવા જોઈએ. જો યોગ્ય ગુણવત્તા નહીં હોય, તો દર્શકો શુક્રવારે તેમનો ફેંસલો સંભળાવી દેશે. ટૂંકમાં, તમને શું ન કરવું એ ખબર હોય, તો શું કરવું એ આપોઆપ સમજાઈ જશે.

પાકિસ્તાની કલાકારોને ભારતમાં પ્રવેશ અંગે તમે શું માનો છો?
$ હા, આપણે ત્યાં અવારનવાર દેશપ્રેમના નામે આવી ચર્ચાઓ ચાલતી રહે છે, પરંતુ ખરેખર તો દેશપ્રેમ એ હાથમાં પારો પકડી રાખવા જેવું કામ છે, કારણ કે દરેક વકતે તે નવા નામે સામે આવે છે. જ્યાં 51 માણસો કહે તેની સામે બાકીના 49 લોકો આંગળી પણ ન ચીંધી શકે એ સ્થિતિ નથી ગમતી. આવા વિરોધની પાછળ અનેક વખત અંગત હિત વધુ પ્રમાણમાં સંકળાયોલાં હોય છે.

તાજેતરમાં અમદાવાદના બૂટલેગરના જીવન પર આધારિત ‘રઈસ’ ફિલ્મ આવી. તમે શું માનો છો કે ગુજરાતનાં યુવાનો આમાંથી શું પ્રેરણા લેશે?
$ થોડા દિવસ પહેલાં ‘એ દિલ હૈ મુશ્કિલ’ વખતે કરણ જોહર પર દબાણ કરાયાની વાત જગજાહેર છે, જેના કારણે તેણે ઝૂકી જવું પડ્યું. આમાં પણ અમુક વર્ગમાં વિરોધ ન થાય એ હેતુથી બૂટલેગરનાં સારાં પાસાં દર્શાવવાનો પ્રયત્ન કરાયો હોય એવું બને. પણ, હું એમ કહીશ કે વાર્તા સારી છે કે ખરાબ એ પછીની વાત છે, પરંતુ એક સફળ એક્ટર તરીકે સમાજ તમને અનુસરે છે. કાંકરીચાળો તો રસ્તે ચાલતો માણસ પણ કરે, પણ લોકો જેમને ફોલો કરતા હોય તેમણે પણ પોતાનો વિવેક જાળવી રાખવો જોઈએ.

બોલિવૂડમાં અનેક ગુજરાતી કલાકારો હોવા છતાં લીડ કેરેક્ટર્સમાં ખૂબ ઓછા લોકો જોવા મળે છે?
$ એવું નથી, અમુક ગુજરાતી કલાકારો છે, પ્રાચી દેસાઈ, અમીષા પટેલ, પરવીન બાબી કે સંજીવ કુમાર જેવા કલાકારો હતા અને છે, પણ અત્યારના સમયમાં અમારા જેવા કેરેક્ટર આર્ટિસ્ટને બાદ કરતાં ગુજરાતી નાયકો જોવા મળતા નથી. આના માટે ખરેખર તો લાંબી સ્ટ્રગલ કરવા પડે અને જે અઘરું છે અને ગુજરાતીઓ લાંબો રિયાઝ કરવામાં નથી માનતા. ગાતા આવડતું હોય અને લોકો ઓળખતા થાય એટલે તરત નવરાત્રિમાં કે જાહેર કાર્યક્રમોમાં દેખાવા લાગવાના અભરખાના કારણે આપણા ગાયકો ઝડપથી માઇક પકડી લે છે. સાધના માટે સતત પ્રયત્નશીલ રહેવું જોઈએ. આ સિવાય ઇન્ડસ્ટ્રીમાં બંગાળી અને પંજાબી કલાકારોનો ફાળો મોટો રહ્યો છે, તો એમનું પ્રભુત્વ હજી પણ ક્યાંક જોવા મળે છે.

જીવનની મહત્ત્વની કોઈ ઘટના વિશે જણાવશો?
$ મારા જીવનમાં આમ તો કોઈ એવી ઘટના નથી બની, જે ટર્નિંગ પોઇન્ટ કહી શકાય. પણ હા, 90-91ના ગાળામાં રજૂ થતી ‘નરસૈંયોઃ ભક્ત હરિનો’ અને ‘ગાંધીઃ માય ફાધર’ એ બંનેએ મારા જીવનને બદલવામાં કહેતાં નિખરવામાં ઘણો અગત્યનો ભાગ ભજવ્યો છે, એમ કહી શકો.

WA: +91 98 98 216 516
E-mail: amit.radia99@gmail.com

Twitter: @Amit_Radia