Showing posts with label #amit #radia #timemachine #ancientindia #incredibleindia #superman #hanuman #pushpakviman #rationalism. Show all posts
Showing posts with label #amit #radia #timemachine #ancientindia #incredibleindia #superman #hanuman #pushpakviman #rationalism. Show all posts

Thursday, 14 June 2018

તમે સાવ પછાત જ રહ્યા!

આઇન્સ્ટાઇને 1905માં આપેલી સ્પેશિયલ થિયરી ઑફ રિલેટિવિટી, જેના પર ટાઇમ મશીન કામ કરે તેના વિશે જો 1895માં જ એચ.જી. વેલ્સે કલ્પના કરીને આખું પુસ્તક લખી નાખ્યું હતું. તેના પરથી બનેલી ફિલ્મમાં તો ચંદ્ર પર કૉલોની વસાવવાની પણ કલ્પના હતી. તો માની લઈએ કે ભારતમાં લખાયેલાં તમામ શાસ્ત્રો કલ્પનાઓ માત્ર હોય, તોપણ ભારતના ઋષિમુનિઓએ આ બધી જ કલ્પનાઓ હજારો વર્ષ પહેલાં કરી લીધી હતી.


લગભગ 1899ની વાત. અૅલેક્ઝાન્ડર એનું નામ, ડૉ. અૅલેક્ઝાન્ડર હાર્ટડેગન. કૉલમ્બિયા યુનિવર્સિટીમાં એપ્લાય્ડ મિકેનિક્સ અને ઈજનેરીની પ્રોફેસરી કરે. આજે તે પ્રેયસીને પ્રપોઝ કરવાનો હતો. પણ, કુદરતનું કરવું કે અેમ્માએ હજી અૅલેક્ઝાન્ડરના પ્રેમનો સ્વીકાર કર્યો, ત્યાં એક લૂંટારુ બંદૂકડી લઈને આવ્યો ને એમ્માનો જીવ પણ લેતો ગયો! ફિયાન્સીના મોતથી દુ:ખી અૅલેક્ઝાન્ડર એક એવું મશીન બનાવવામાં લાગી જાય છે, જેથી સમયના ચક્રને પાછું ફેરવી શકાય. ટાઇમ મશીન બનાવ્યા પછી પણ પ્રેમિકાનું મોત તો થાય જ છે. એટલે તે ભવિષ્યમાં જાય છે, 2030, 2037, પછી ઇ.સ. 8,02,701 અને છેલ્લે 63,54,27,810માં અને પૃથ્વીનો વિનાશ થતો જુએ છે. આખરે તે ટાઇમ મશીનનો નાશ કરીને 8 લાખ વર્ષ પછીના ભવિષ્યમાં જ રહી જાય છે.

***

ગયા મહિને ત્રિપુરાના નવાસવા વરાયેલા મુખ્યમંત્રી બિપ્લવ કુમાર દેવે મહાભારત, સંજય, સેટેલાઇટ અને દિવ્યદૃષ્ટિની વાત કરી અને ટ્રોલિયાઓ તૂટી પડ્યા. ગયા પખવાડિયે ઉત્તર પ્રદેશના નાયબ મુખ્યમંત્રી દિનેશ શર્માએ ફરીથી સીતાને પહેલી ટેસ્ટટ્યૂબ બેબી કહીને વિવાદ વહોરી લીધો. રાજનેતાઓ ખરેખર તો અક્કલમઠ્ઠા જ કે'વાય, નહીં?!


ખેર, મૂળ વાત પર આવીએ, તો શરૂઆતની વાત છે, 2002માં આવેલી ફિલ્મ ‘ધ ટાઇમ મશીન'ની. ફિલ્મ મૂળે 1895માં એચ.જી. વેલ્સે આ જ નામની તેની પ્રથમ નૉવેલ પર આધારિત હતી. (આપણે ત્યાં આની ઉતરતી આવૃત્તિ જેવી ‘એક્શન રિપ્લે' અને થોડીક બુદ્ધિગમ્ય કહી શકાય એવી સાઉથની સૂર્યા સ્ટારર ‘24' આવી ગઈ) વચ્ચે એક આડ વાત, આ ટાઇમ મશીન જે થિયરી પર કામ કરતું હતું, એ આઇન્સ્ટાઇનની જગવિખ્યાત સ્પેશિયલ થિયરી ઑફ રિલેટિવિટી આવી 1905માં ‘ધ ટાઇમ મશીન' પુસ્તક લખાયાનાં 10 વર્ષ પછી.


હવે એક બીજી વાત. સતયુગમાં રૈવતક એટલે કે ગિરનાર પર્વતને તેની પુત્રી રેવતી માટે કોઈ યોગ્ય મૂરતિયો નહોતો મળતો. એટલે, પિતા-પુત્રી બંને બ્રહ્મા પાસે ગયાં અને પોતાની મુશ્કેલી દર્શાવી. તેમની વાત સાંભળીને બ્રહ્માએ કહ્યું કે દ્વાપરયુગમાં કૃષ્ણના મોટા ભાઈ બલરામ તરીકે શેષનાગ જન્મ્યા છે. તે યોગ્ય મૂરતિયો છે. કયા યુગનાં કેટલાં વર્ષ એની લાંબી ગણતરીમાં ન પડીએ, તોપણ સતયુગ પછી ત્રેતાયુગ અને પછી દ્વાપરયુગ આવે. મૂંઝાયેલાં પિતા-પુત્રીને જવાબ આપતા બ્રહ્માએ કહ્યું કે એ બંને બ્રહ્મલોકમાં રહ્યા એટલી વારમાં પૃથ્વી પર હજારો વર્ષ વીતી ગયાં અને એ પહોંચશે, ત્યારે દ્વાપરયુગ ચાલતો હશે!
આને શું ટાઇમ ટ્રાવેલ ન કહેવાય?! આ પ્રસંગ વિષ્ણુપુરાણ કે ભાગવતમાં વાંચી શકાય. (એ ક્યારે લખાયાં હતાં એ તમે શોધી કાઢજો.)

***

અવારનવાર એવું કહેવાતું રહે છે કે, કોઈ રાષ્ટ્રને તેનું આત્મગૌરવ ભૂલવી દેવું હોય અને પરાધીન બનાવી દેવું હોય, તો તેને તેનો ઇતિહાસ ભૂલવી દો. જેવું મેકૉલેએ કર્યું. ઇ.સ. 1835માં એક એવી શિક્ષણ પદ્ધતિ દાખલ કરી, જેને આજે 183 વર્ષ પછી અને સંપૂર્ણ બહુમતીવાળી રાષ્ટ્રવાદી સરકાર(!) હોવા છતાં નથી બદલી શક્યા. ખેર...


હવે એક બીજી વાત, વર્ષ 2000માં એક અમેરિકન-જર્મન સાયન્સ ફિક્શન ફિલ્મ આવી ‘હૉલોમેન’. ફિલ્મની એક વાક્યની વાર્તા એવી હતી કે વૈજ્ઞાનિકો પ્રયોગશાળામાં એક એવું પ્રવાહી બનાવે છે, જે માણસના શરીરમાં જતાં જ તે ગાયબ થઈ જાય. આ ફિલ્મ પણ હર્બર્ટ જ્યૉર્જ વેલ્સની 1897માં પ્રકાશિત નવલકથા ‘ધ ઇન્વિઝિબલ મેન' પરથી જ પ્રેરિત હતી.


અગેઇન, એક પુરાણની વાત કરીએ તો, મહર્ષિ ભારદ્વાજે લખેલા ‘યંત્ર સર્વસ્વમ્' નામના ગ્રંથમાં બૃહદ વિમાનશાસ્ત્ર છે. જેમાં સૂર્યનાં બે કિરણ વચ્ચેની ખાલી જગ્યાનો ઉપયોગ કરીને વિમાનને આંખોથી ઓઝલ કરવાની વાત છે. શાસ્ત્રો મુજબ આપણે જેને દેવી-દેવતા અને ભગવાન કહીએ છીએ, તેઓ પણ હાલતા અંતર્ધ્યાન કહેતા ગાયબ થઈ જતા!


વિમાનની વાત પરથી યાદ આવ્યું. ભૂતકાળમાં રામાયણના પુષ્પક વિમાન બાબતે બહુ ચર્ચા થઈ હતી. ઈંધણલેસ ઇન્વિઝિબલનેસ ધરાવતું વિમાન, યૂ સી... પણ, આપણે તો એવું શીખ્યા છીએ કે વિમાનની શોધ તો રાઇટ બ્રધર્સે કરી, એ પણ 1903માં! આવું કેમ બને!


આ સિવાય કેટલીય એવી વાતો છે, જેમ કે, કાટકોણ ત્રિકોણનો સિદ્ધાંત કોણે શોધ્યો? ‘π'=3.14 પાઈનું મૂલ્ય આર્યભટ્ટે શોધ્યું? જગતની પહેલી સર્જરી કોણે કરી? શું ગણપતિને હાથીનું માથું ખરેખર જગતનું પ્રથમ હેડ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ ઑપરેશન હતું? કે પછી હમણાં કોઈ બુદ્ધિના લઠ્ઠ જેવા સ્યૂડો રેશનલિસ્ટે કહ્યું તેમ પશ્ચિમે ઊડતો માણસ સુપરમેન બનાવ્યો અને આપણે ઊડતો વાંદરો બનાવ્યો, હનુમાન!



અરે..! હોતું હશે કંઈ? આપણે તો પછાત છીએ. આપણે ત્યાં થોડી કોઈ સારી શોધ થઈ શકે? ભલે ગૂગલ કે માઇક્રોસૉફ્ટના સીઈઓ મૂળ ભારતીય હોય. આપણે તેમના મૂળ ભારતીયત્વની રોકડી કરી લેવાની, એમ? આ તો ‘સંઘી' લોકો જ આવી ભ્રમણા ફેલાવે છે કે, આપણું આત્મગૌરવ ભુલાવાય રહ્યું છે એટલે આપણને શાસ્ત્રોનું જ્ઞાન હોવું જોઈએ, શિક્ષણ પ્રણાલી બદલવી જોઈએ, પાંચ વર્ષનું બાળક પણ ફરીથી ગીતા અને રામાયણના પાઠ કરવું જોઈએ વગેરે વગેરે...


એનીવે, આપણે અહીં કોઈ ભારત કુમારવેડાં નથી કરવા કે સંઘની કે રાજકારણીઓની વકીલાત નથી કરવી. સો વાતની એક વાત એ કે, માની લઈએ કે શાસ્ત્રોમાં લખી છે, એવી એક પણ શોધ આપણે ત્યાં નથી થઈ. રામાયણ, પુષ્પક વિમાન અને હનુમાન માત્ર વાલ્મીકિના વિચારોમાં જ હતા. મહાભારત માત્ર કલ્પના છે, વ્યાસ દ્વારા અંબિકા, અંબાલિકાને થયેલા ધૃતરાષ્ટ્ર, પાંડુ અને દાસીપુત્ર વિદુર આઈવીએફ ટૅક્નિકથી નહોતા જન્મ્યા, એક સાથે સો કૌરવોનો જન્મ ટેસ્ટટ્યૂબ બેબી તરીકે નહોતો થયો, બ્રહ્માસ્ત્ર એટલે અણુબૉમ્બ એ વાતો હંબગ છે, બલરામના જન્મ વખતે તો સરોગસી જેવી કોઈ શોધ આધુનિક વિજ્ઞાનમાં થશે તેનો ઈલમ પણ કોઈને નહોતો, સુશ્રૂતસંહિતામાં ખાલી વાતો જ છે, આજે મોબાઇલની જરૂર પડે વૈદિકકાળમાં તો લોકો ટેલિપથીથી વાતો કરતાં..!


બસ, બસ હવે... આટલી કલ્પનાઓ કરીને તો મગજ બી ચકરાઈ જાય અને લાગવા માંડે કે આ બધું જ સાચું હતું.


તો, યહી જ તો અપન કહે રે'લા હૈ કે આઇન્સ્ટાઇને 1905માં આપેલી સ્પેશિયલ થિયરી ઑફ રિલેટિવિટી, જેના પર ટાઇમ મશીન કામ કરે તેના વિશે જો 1895માં જ એચ.જી. વેલ્સે કલ્પના કરીને આખું પુસ્તક લખી નાખ્યું હતું. તેના પરથી બનેલી ફિલ્મમાં તો ચંદ્ર પર કૉલોની વસાવવાની પણ કલ્પના હતી. તો માની લઈએ કે ભારતમાં લખાયેલાં તમામ શાસ્ત્રો કલ્પનાઓ માત્ર હોય, તોપણ ભારતના ઋષિમુનિઓએ આ બધી જ કલ્પનાઓ હજારો વર્ષ પહેલાં કરી લીધી હતી.


તકલીફ માત્ર એટલી જ છે કે, બુદ્ધિના લઠ્ઠ જેવા દંભી રેશનલિસ્ટો આને ધર્મને ભાંડવાનું એક સાધન માને છે અને રાજકારણીઓ પુરાણો અને સંસ્કૃતિના નામે લોકોને બનાવટી ગૌરવનું અફીણ પાઈને ઘેનમાં રાખવા માગે છે. જરૂર તો છે વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અપનાવવાની. જે આઇન્સ્ટાઇને કર્યું. જે નાસાના વૈજ્ઞાનિકો કરે છે. ટૂ વ્હીલર, ફોર વ્હીલર કે મોબાઇલ વ્હોટએવર,.. એ પશ્ચિમે બનાવ્યું છે એનો સ્વીકાર કરવામાં છોછ શેનો? છે તો છે. આપણાં શાસ્ત્રોને માત્ર કલ્પનાઓ જ માનીએ, તોપણ આપણા વૈજ્ઞાનિકો માટે ઘણી બધી કલ્પનાઓ હજી પણ બાકી છે, સાર્થક કરવા માટે.


ભૂતકાળની સમૃદ્ધિનાં ગીતો બહુ ગાયાં, હવે ભવિષ્ય તરફ એક નજર કરીએ.


પિંચિંગ થૉટ: વાનરમાંથી માણસ બન્યાની થિયરી તો હમણાં આવી, પણ જે અવતાર પરંપરાને દંભીઓ નથી સ્વીકારતા અને માત્ર વાર્તા જ માને છે એની ઉત્ક્રાંતિની હકીકત શું છે? જરા ઝીણવટથી જોઈશું તો ખબર પડે કે એ ઉત્ક્રાંતિવાદ જ છે. પાણીમાં વિકસેલા જળચર(મત્સ્ય), જળચર-ભૂચરનું મિશ્રણ(કૂર્મ), અત્યંત હિંસક સસ્તનો(વરાહ), શક્તિશાળી છતાં થોડીક સમજણવાળા(નૃસિંહ), નાના કદના માણસો(વામન), વિકસિત છતાં ઝડપથી ક્રોધિત થતા પૂર્ણ કદના માનવો(પરશુરામ), શાંત, સૌમ્ય અને બુદ્ધિશાળી છતાં વાનરોની જેમ આજાનબાહુ(રામ) અને પૂર્ણ કદનો આધુનિક માનવ(પૂર્ણ પુરુષોત્તમ કૃષ્ણ).